Aiiiiii – deel 1
Wie het nieuws een beetje volgt, kan het niet ontgaan dat het supersnel gaat in de wereld van AI. Reden genoeg om de thermometer eens in dit onderwerp te steken en onszelf de vraag te stellen wat dit allemaal kan betekenen voor de juridische gang van zaken in de woonbotenwereld.
Mr. Barry Meruma - Advocaat | Directeur HABITAT advocaten
Wat is AI nu eigenlijk precies? Die vraag stelde ik mezelf kortgeleden, waarna ik een geweldig boek vond dat antwoorden geeft. Het is – met behulp van AI – geschreven door Ethan Mollick en heet Co-intelligentie - Slimmer werken met AI.(1) Niet meteen een doeboek, maar het is goed leesbaar en helpt uitstekend meer vat op de materie te krijgen. Enerzijds is het vrij schokkend, anderzijds juist leuk en interessant. Want AI is de wereld aan het veranderen, zoveel is wel duidelijk. En ja, net als bij andere grote vernieuwingen en ontdekkingen gaat dat gepaard met uitdagingen en gevaren.
Het is volgens Mollick een mondiale ontwikkeling, vergelijkbaar met de komst van bijvoorbeeld de stoommachine, computers, het internet en de mobiele telefoon – nieuwe ontdekkingen die de wereld onomkeerbaar veranderden. Ging de ontwikkeling van het internet nog met een snelheid van twintig jaar, AI ontwikkelt zich wereldwijd razendsnel per maand.
AI is software die potentieel gebruikmaakt van alle opgeslagen data op aarde, zelf nieuwe verbanden legt, antwoorden geeft en desgevraagd aan de hand van instructies van de gebruiker iets nieuws maakt: tekst, beeld, audio, data, nieuwe producten, je kunt het zo gek niet bedenken.(2)
Voor hulp bij allerlei bedrijfsprocessen, zoals productiewerkzaamheden, programmeerwerk, het delen van managementinformatie of klantenservicewerkzaamheden, worden AI-assistenten ook ‘gesloten’ ingezet binnen organisaties: binnen de beveiligde omgeving van de betreffende organisatie en alleen toegankelijk voor medewerkers.(3)
PROMPTING
Prompting is het formuleren van (complexe) instructies, op een zodanige manier dat de AI-assistent levert wat je wilt hebben. Voor mij was het een openbaring dat prompting niet het inkloppen blijkt van een zoekvraag zoals in bijvoorbeeld Google, maar moet worden geformuleerd als een instructie aan een slimme collega om iets voor je uit te zoeken of te doen. Bijvoorbeeld door te beginnen met een beschrijving van deze virtuele ‘collega’, in de trant van: ‘Je bent een zeer ervaren gespecialiseerde advocaat omgevingsrecht.’ Ontzettend
leuk om te oefenen en je vervolgens te verbazen over wat je opdracht binnen een paar seconden oplevert.(4)
Goed en efficiënt prompten vergt oefening en kennis van hoe een AI-assistent ‘denkt’. Dat ‘denken’ begint inmiddels in de meest geavanceerde versies al verdacht veel te lijken op menselijk denken, hoewel dat ‘onder de motorkap’ natuurlijk niet zo werkt. Het zijn en blijven computers.
HALLUCINEREN
Een serieus gevaar is nog dat AI-assistenten ook blijken te kunnen hallucineren. Er lijkt dan een heel betrouwbaar resultaat te verschijnen, dat feitelijk echter nergens op is gebaseerd. Een AI-assistent probeert namelijk altijd een antwoord te geven, ook als het geen echte bron of zekerheid heeft. Vooral in mijn vakgebied is dat natuurlijk tricky: ben je op zoek naar juridische informatie, dan moet wat je vindt wel kloppen. We hebben het al meegemaakt dat we een casus invoerden en dat de AI-assistent volslagen onjuiste ‘feiten’ en/of bronvermeldingen aan het antwoord toevoegde. Dat wil je natuurlijk niet.(5) Je moet dus – in elk geval voorlopig nog – de kennis in huis hebben om te kunnen beoordelen of het resultaat juridisch klopt. Wel zien we al dat professioneel gebruik van AI tijd- en dus kostenbesparend kan werken en ook de kwaliteit van het werk kan verhogen. In de volgende bijdrage daarover meer. •
1) E. Mollick is hoogleraar kunstmatige intelligentie. ISBN9789493434127, editie 2025.
2) Denk bijvoorbeeld aan de AI-assistenten ChatGPT, Google Gemini, DeepSeek, Grok, Claude en Manus.
3) Een goed algemeen voorbeeld is Microsoft Copilot, naast allerlei andere maatwerksoftware.
4) Zie bijvoorbeeld de bijdragen van Elisa Baas op LinkedIn en baas-in.nl.
5) De grootste juridische bibliotheek van Nederland, de Praktizijnsbibliotheek bij de rechtbank Amsterdam, volgt de AI- ontwikkelingen voor de rechtspraak en advocatuur op de voet en voert testen uit.
Als woonbootadvocaat schrijft Barry Meruma regelmatig juridische artikelen voor het woonboten magazine VLOT.
