ALS ‘SAMEN’ STOPT
Samenwonen op het water is voor velen een droom die uitkomt. Maar wat als de koers wijzigt en het gezamenlijke schip strandt? Daarover gaat deze bijdrage.
Mr. Barry Meruma - Advocaat | Directeur HABITAT advocaten
Ga je uit elkaar, dan moet bekeken worden of en hoe spullen en vermogen worden verdeeld. Als het gaat over de rechten en waarde van een woonboot met ligplaats en alle benodigde vergunningen, kan dat genuanceerd liggen. Soms is ook een huurovereenkomst voor het gebruik van de ligplaats op eigendom van een ander aan de orde.
MARKTWAARDE
Omdat officiële ligplaatsen schaars zijn, vertegenwoordigen woonboten met een bestaand recht op het gebruik van een ligplaats een grote marktwaarde (van twee ton tot ruim twee miljoen euro (1). Genoemd recht wordt verkregen via de eigendomsoverdracht van de boot én het zijn van ‘rechthebbende’ als het gaat om het gebruik van de ligplaats met een ligplaatsvergunning en (soms) een huurovereenkomst (2).
Voor de overdracht moet voor de woonboot met ligplaats een getaxeerde marktwaarde worden betaald (3). Voor het mogen gebruiken van de ligplaats kan de nieuwe eigenaar van de woonboot met de titel van ‘rechthebbende’ de benodigde nieuwe ligplaatsvergunning verkrijgen van de overheid, of kan de lopende ligplaatsvergunning worden overgeschreven (4).
Is er ook sprake van een gehuurde ligplaats, dan kan de bestaande, verkopende huurder aan de verhuurder verzoeken om de nieuwe ‘rechthebbende’ op de ligplaats in zijn/haar plaats als nieuwe huurder op de bestaande huurovereenkomst aan te merken. Zegt de verhuurder nee, dat staat een gang naar de huurrechter open (5).
BEËINDIGEN VAN EEN SAMENWOONRELATIE
Bij het financieel ontvlechten van een samenwoonrelatie is bepalend wat de situatie was bij aanvang van het samenwonen. Ga je samen ergens opnieuw starten en koop je een woonboot met ligplaats waarbij ieder voor de helft eigenaar is, dan is het simpel: als de ene partner de andere niet kan of wil uitkopen voor de getaxeerde marktwaarde van de helft van de waarde, moet de woonboot worden verkocht en wordt de opbrengst verdeeld.
Als partner A in een normale situatie enig eigenaar is van een woonboot, is partner A ook enig rechthebbende op het gebruik van de ligplaats met een ligplaatsvergunning en eventueel een huurovereenkomst.
De marktwaarde zit dan uitsluitend in het vermogen van partner A. Trekt partner B in, dan krijgt deze geen recht op de woonboot en op het gebruik van de ligplaats, tenzij er sprake is van een huwelijk in gemeenschap van goederen of met specifieke huwelijkse voorwaarden. Het is voor partner A dan ook raadzaam om partner B pas bij te schrijven op de vergunning of huurovereenkomst als partner B zich financieel heeft ingekocht.
Ingewikkelder is het wanneer beide samenwonende partners samen investeren in een vervangende woonboot of een verbouwing en waarbij de ene partner meer bijdraagt dan de ander. Ook dan moet goed van de investeringen worden onderscheiden wie het recht op de ligplaats heeft en wie wat heeft betaald.
OVERLIJDEN VAN EEN PARTNER
Niet alleen bij verkoop van een woonboot met ligplaats, maar ook bij het overlijden van een van de partners ontstaan vergelijkbare vragen bij de afwikkeling van de nalatenschap. Overlijdt de samenwonende partner A als enig eigenaar en rechthebbende, dan valt het vermogen in de nalatenschap en kunnen de erven de woonboot met ligplaats in beginsel verkopen, tenzij er een testament is ten gunste van partner B. Dat blijkt uit een verklaring van erfrecht. Als partner B zich vooraf heeft ingekocht als mede-eigenaar en is geregistreerd als mede-rechthebbende en zo nodig als medehuurder, dan biedt dit betere bescherming tegen claims van de erfgenamen.•
1) Zie ook verkoopwebsites zoals Funda, VLOT-aanbod en
gespecialiseerde websites van woonbootmakelaars.
2) Bij verreweg de meeste ligplaatsen voor drijvend wonen is er geen huurovereenkomst aan de orde, vrijwel altijd wel bij water in eigendom van het Rijk, provincie of waterschappen. Liggers op gemeentewater betalen meestal een precariobelasting voor de ligplaats.
3) Een ligplaats kan privaatrechtelijk niet worden ‘gekocht’, tenzij er sprake is van grondeigendom of een erfpachtrecht.
4) Meestal vervalt de bestaande ligplaatsvergunning van rechtswege bij eigendomsoverdracht, maar dit kan per gemeente verschillen.
5) Artikel 7:270b, lid 1, Burgerlijk Wetboek.
Als woonbootadvocaat schrijft Barry Meruma regelmatig juridische artikelen voor het woonboten magazine VLOT.
