Iemand had via Marktplaats een woonboot met ligplaats te koop aangeboden, met vermelding van de vraagprijs. Onverwacht snel werd er gereageerd. Er volgde een bezichtiging en de koper vroeg of er nog iets aan de prijs kon worden gedaan. Die werd iets verlaagd en de koper appte zijn akkoord. Er kwamen meer potentiële kopers en de gunfactor begon mee te spelen. Maar: was er met de eerste gegadigde al een koopovereenkomst ontstaan?(1)

KAAS VERSUS WOONBOOT
Kaas en een woonboot: het zijn in het Burgerlijk Wetboek allebei roerende zaken. Een koopovereenkomst kan dan mondeling tot stand komen. Handig als je een stuk kaas laat afsnijden bij de kaasboer, waarbij je aangeeft welke kaas je wilt, hoe groot het stuk moet zijn, en je na weging de prijs weet op basis van de kiloprijs. Bij akkoord is de kaasdeal gesloten en is de koper verplicht om de prijs te betalen. That’s it. Gaat er iets mis in dit koopproces, dan wordt de kaasboer chagrijnig, haalt zijn schouders op en stuurt je de kraam uit.
Bij de verkoop van een woonboot is dit proces in essentie niet anders, met dit verschil dat er wederzijds veel meer af te spreken en ‘te onderhandelen’ is. Denk aan wat er allemaal bij hoort en wat niet, juridische toestemmingen van de overheid of de grondeigenaar, mogelijke handhavingsrisico’s en afspraken over de leveringsdatum. En dan is er nog de gunfactor, zeker bij (historische) woonschepen. Informeren, onderzoeken: het is allemaal onderdeel van het proces. Het gaat immers niet om een aankoop van een euro of acht, maar vrijwel altijd om tonnen – een groot belang aan beide zijden.(2)

VERKOOP
Eerst moet bij roerende zaken mondeling of schriftelijk een koopovereenkomst ontstaan.(3) Dat gebeurt als de verkoper tevreden is met alle gemaakte afspraken en de gang van zaken, en eenzijdig toezegt dat de gegadigde mag kopen. De potentiële koper moet per omgaande of binnen een gestelde concrete termijn reageren met een akkoord.(4) Dan volgt gebruikelijk een koopovereenkomst, die wordt opgesteld door een makelaar of notaris en door beide partijen moet worden ondertekend. Maar deze fase wordt regelmatig misbruikt door een (ver)koper, met de stelling dat vóór de ondertekening mondeling al een koopovereenkomst tot stand is gekomen. In plaats van het schriftelijke aanbod dat kan worden ondertekend voor akkoord, is de schriftelijke overeenkomst dan bewijsstuk van de mondelinge overeenkomst – een recept voor veel gedoe en potentieel geprocedeer.